Romans oant 1968

Minskrotten-Rotminsken, 1966
De Hite Simmer, 1968

omans wienen der net tsjūk yn ’e sechstiger jierren. Wadman en Terpstra moasten tegearre it findel heechhālde. Hjir leinen kānsen foar in jong skriuwer om nei de top troch te brekken. Dźr kaam noch wat oars by, de roman waard destiids - en ik tink dat it noch altiten sa is - beskōge as it liedende sjānre. Wa’t as literator foar fol oansjoen wurde woe, dy moast mei in roman komme. Wadman hat yndertiid klage dat de Fryske skriuwers it koarte ferhaal keazen as aliby foar it it skriuwen fan in roman en ien as Geart Jonkman hat him dat ferwyt wol oanlutsen.
   Ik tink dat it ek net samar is dat yn myn eagen pur sang dichters as Durk van der Ploeg, Tiny Mulder en Douwe Tamminga op in letter tydstip yn har karjźre romans skreaun ha. Op ’t stuit is de roman in iepen sjānre mei mooglikheden te kust en te keur. Imitaasjelear, Shit my mar lek, It libben sels binne boeken dy't heel frij mei de romanwetten omgeane en dochs as romans akseptearre wurde. Mar destiids wie dy frijheid der minder. Wadman wie mei Fioele en faem en De oerwinning fan Bjinse Houtsma in ālderwetske skriuwer, inkeld Terpstra skreau mei Fjouwer minsken yn in stźd in foarmfernijend boek.
  As ik in ūnkonvinsjonele roman skriuwe woe, dan hie ik eigentlik gjin foarbylden fan hoe’t dat moast. En dochs woe ik dat. Fabryk hie my meisleept nei oarden dźr’t ik net ferkeare woe, it drige syn skriuwer op te fretten. By de hannen om’t ōf wie in drakerich gefal. Ik moast wier wat oars. Sterke troch de teory fan Jo Smit die ik de sprong yn it driuwsān fan ’e foarmleazens. Wittefaak bang west dat ik mislearje soe, mar it boek is ōfkommen. It skriuwen derfan wie in geweldich avontoer, ik haw dat noait wer sa kinnen en ek noait wer oandoarst.
   Minskrotten-Rotminsken
is it boek dźr’t ik it fierst yn gien bin mei it loslitten fan skriuwerswissichheden, it is it grutste weachstik dat ik ea ūndernommen haw. Dźrom bin ik der osa wiis mei. Oft it myn bźste boek is, wit ik net, dźr hawwe de lźzers ek wat oer te sizzen. Ik tink wol dat it foar d
e foarśtgong fan ’e Fryske literatuer myn belangrykste bydrage is. By romans kin men net, alteast dat wol ik net, hinnegean en skriuw in rige neffens itselde prosedee. In boek as Minskrotten kin men nammers net werhelje. Fuort nei dat boek moat ik mei De Reade Bwarre begūn wźze, dat ek in ‘eksperimintele’ opset hie. It boek wie fansels ynspirearre troch de ‘smjunteromans’ fan Günter Grass, wa’t de sintsjes ‘Heil dir im Siegerkranz’ en ‘’Klink dan en daverje’ neist inoar leit, sjucht dat daliks. Mar ik bleau der yn hingjen, ik wie grif te jong wie om op myn jeugd werom te sjen. Doe skreau ik De Hite Simmer, mei in foarm ynspirearre troch Menuet fan Louis Paul Boon. Syn fertikale ferdeling waard by my in horisontalen. It nijsgjirrige fan dit boek is de yntertekstualiteit, op in stuit dat nimmen dźr noch mei pielde. Om net fan plagiaat beskuldige wurde te kinnen, haw ik foar yn it boek sein dat ik stikken tekst fan in oar oernommen hie. Op in skriuwerswykein te Koartehimmen haw ik man en peard neamd, mar nimmen hat der śt piėteit ea in wurd oer skriuwe wollen. Spitich. En no is it salang lyn dat it nimmen mear ynteressearret. Mei Minskrotten-Rotminsken en De Hite Simmer hie ik pear goede prestaasjes levere en mysels de rūmte skepen om fierder te gean. Mar spitigernōch, doe wie ik wat romans oanbelanget śtskreaun. En winliken wie ik noch mar krekt los.

SKRIUWERSLIBBEN
BIBLIOGRAFY